ในการเรียนวิชาชีววิทยาทั่วไป 1 ช่วงก่อนกลางภาคมีเรียนทั้งหมด 4 เรื่องซึ่งโครงสร้างเซลล์ก็เป็นหนึ่งในนั้นดังนั้นผมจึงได้ทำสรุปเรื่องโครงสร้างเซลล์ไว้เพื่อเป็นประโยชน์ต่อผมและท่านผู้อ่านเพื่อใช้ในการสอบ

ประเภทของเซลล์

Prokayote

  • แบคทีเรีย

Eukaryote

  • สัตว์
  • พืช
  • เห็ดรา (Fungus)
  • โปรติส

โครงสร้างของเซลล์

โครงสร้างพื้นฐาน

โครงสร้างพื้นฐานที่เซลล์ต้องมีได้แก่

  • Plasma membrance
  • Semifluid substance (Cytosol)
  • Genetic material
  • Ribosome

เยื่อหุ้มเซลล์

  • สร้างจาก Phospolipid Bi-layer
  • ทำหน้าที่เป็นเยื่อเลือกผ่าน
    (ref : scientificamerican)

นิวเคลียส

  • ศูนย์กลางเซลล์
  • เก็บสารพันธุกรรม


(ref : micro.magnet.fsu.edu)

Endoplasmic Reticulum (ER)

  • เป็นออร์กาเนลที่มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้น
  • เป็นถึงแบนหรือขดเป็นท่อทับกันเป็นโครงข่าย
  • เชื่อมต่อกับ nuclear envlope
  • เกี่ยวข้องกับการเรียงสารทั้งภายในเซลล์และภายนอกเซลล์
  • มี 2 ชนิดได้แก่ Rough ER (RER) และ Smooth ER (SER)

หน้าที่ RER

  1. สังเคราะห์โปรตีน
  2. เปลี่ยนรูปแบบโปรตีนที่สังเคราะห์ได้
  3. ลำเลียงโปรตีนและไขมัน

หน้าที่ SER

  1. สังเคราะห์โปรตีน
  2. ควบคุมสมดุลแคลเซียม
  3. กำจัดสารพิษ และทำให้สารพิษอยู่ในรูปแบบที่สามารถละลายน้ำได้

    (ref : https://en.wikipedia.org/wiki/Endoplasmic_Reticulum)

Golgi Apparatus

  • หรืออีกชื่อหนึ่ง Golgi body
  • เป็นถุง membrane พับซ้อนทับกันไปมาเพื่อส่งสารออกนอกเซลล์
  • ปรับปรุงสารประกอบต่างด้วยการเพิ่ม Polysaccharides ลงไป
  • พบมากในเซลที่มีการหลั่งสาร

    (https://en.wikipedia.org/wiki/Golgi_apparatus)

Lysosome

  • มี Membrane 1 ชั้น
  • ภายในมี enzyme หลายประเภท เช่น lipases,nucleases,proteases
  • เป็นถุง membrane ที่หลุดมาจาก tran face ของ Golgi apparatus

Mitochondria

  • เป็นแหล่งพลังงานเซลล์
  • มี ribosome และ DNA เป็นของตัวเอง ลักษณะเหมือน Prokaryote
  • บริเวณ Cristae (ส่วนที่พับกันอยู่ใน Mitrochondia) จะเกิน Electron Transport Chain และสังเคราะห์ ATP
  • Kreb’s Cycle เกิดใน Matrix (ของเหลวใน Mitrochondia)

    (ref : https://en.wikipedia.org/wiki/Mitochondrion)

Chloroplast

  • ใช้ในการสังเคราะห์แสง
  • มี membrane 2 ชั้น
  • ถุงแบนๆ ภายในเรียก thylakoid เรียงซ้อนกันเรียก grana

    (ref : https://en.wikipedia.org/wiki/Chloroplast)

Ribosome

  • ทำหน้าที่เกี่ยวกับสังเคราะห์โปรตีน
  • มี 2 ประเภทคือ free ribosomes และ bound ribosomes

free ribosomes

  • สังเคราะห์โปรตีน
  • อยู่ใน cytosol

bound ribosomes

  • เกาะอยู่ที่ ER
  • สังเคราะห์เพื่อส่งไปให้ออการ์แนลอื่นก่อนส่งออกนอกเซลต่อไป

Peroxisome

  • เป็นถุงกลม มีเยื่อหุ้ม 1 ชั้น
  • บรรจุ enzyme เช่น oxidase,catalase
  • ทำหน้าที่ทำลาย hydrogen peroxide
  • พบในเซลล์ที่เกี่ยวกับ metabolism

Cytoskeleton

สิ่งที่ช่วยค้ำจุนเซลล์ มีด้วยกัน 3 ชนิดได้แก่

Microfillament

  • รู้จักในอีกชื่อ actin filament
  • สร้างจาก actin (globular protein) สองสาย
  • ใช้ใน Cytokinesis ของสัตว์, amoeboid movment, cytoplasmic streaming

Intermediate filament

  • เส้นใยบางๆอยู่ระหว่าง microtuble และ microfillament
  • มีหลายชนิดแตกต่างกันตามโปรตีนที่เป็นองค์ประกอบ เช่น lamin,keratin

Microtubule

  • มีลักษณะเป็นท่อยาวกลวง
  • เกิดจากการจับตัวของ tubulin subunit

Centriole

  • ออร์กาเนลล์ไม่มีเยื่อหุ้ม
  • เกิดจาก microtubule 9 ชุดเรียงแบบ 9+0 Cilla และ Flagglera
  • เกิดจาก microtuble 9 ชุด และตรงกลางอีก ชุดเรียงตัวกันแบบ 9+2

Cell wall

  • พืช ประกอบด้วย เซลลูโลส
  • ราและยีส ประกอบด้วย เซลลูโลสและ chitin
  • สาหร่ายประกอบด้วย เซลลูโลสและซิลิก้า

Cell coat

  • อีกชื่อ extracellular matrix (ECM)
  • พบในเซลล์สัตว์
  • องค์ประกอบต่างกันไปตามชนิดของเซลล์

Glycocalyx

  • ประกอบด้วย Glycoprotein (collagen, fibronectin, proteoglycan)
  • ทำหน้าที่ จดจำเซลล์และยึดเซลให้ติดกัน
  • collagen fiber เป็นโปรตีนฝังตัวอยู่ในร่างแหของ proteoglycans
  • fibonectin เป็น glycoprotein เกาะอยู่กับ receptor protein ที่เยื่อหุ้ทเซลล์ (Integrin)
  • Integrin เชื่อมโยงระหว่าง ECM กับ microfillament ใน cytosol เกี่ยวข้องกับการนำสัญญาณกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อมนอกเซลล์

Cell junction

Animal cells

  1. Adhering junction
    • Tight Junction ยึดรอยต่อระหว่างเซลล์กั้นไม่ให้สารผ่านไปได้ พบฝนลำใส้ เยื่อบุท่อใต และกระเพราะปัสสาวะ
    • Desmosome เชื่อมเพื่อเพิ่มความแข็งแรงมีเส้นใยติดอยู่ พบในเซลล์เนื้อเยื่อทุกชนิด
  2. Communicating junction
    • Gap junctions กว้าง 20 อังสตรอม ใช้สำหรับส่งโมเลกุลขนาดเล็ก พบใน skin epithelium,endocrine glands,smooth muscle,cardiac musle เป็นต้น

Plant cells

  1. Communicating junctions
    1. Plasmodesmata กว้าง 20-200 mm เชื่อต่อไซโตพลาสซึมกับเซลที่ติดกัน